A A A

Klasyczne sposoby łączenia drewna

Drewno można łączyć na klej. o czym juz powiedziano wyżej Można je w przy padku skromnych wymagań łączyć gwoździami lub śrubami (techniki takie go łączenia zostały omówione na str 15), można ie również łączyć w sposób artystyczny Wybór sposobu łączenia zależy od przewidywanego ob ciążenia przedmiotu i jego przeznaczę nia Staranne wykonanie połączeń jest warunkiem uzyskania pięknego wyglądu obrabianego przedmiotu Z techniczne­go punktu widzenia wszystkie złącza muszą być tak dokładnie wykonane i do pasowane, jakby klejenie elementów złącza było tylko uzupełniającym żabie giem Łączeni* na zakładkę jest stosowane powszechnie przy łączeniu listew i lat oraz słupów (patrz rys 99) zarówno w przypadku wykonywania połączeń narożnikowych, jak i krzyżowych W obu łączonych elementach wycina się wrąb na długość nakładki na głębokość rów­ną połowie grubości drewna Oznacze­nia (za pomocą kątownika i przymiaru) obrysu wrębu należy dokonywać raczej z niedomiarem niz z nadmiarem. Przebieg pracy jest następujący. Połączenia czołowe i narożników Łą­czone elementy graniakowe (np łaty lub listwy) należy w oznaczonym miej­scu przypiłować do połowy ich grubości Następnie, począwszy od krawędzi czo­łowych podpiłowanego odcinka grania­ka, wykonuje się wrąb za pomocą dłuta płaskiego, wycinając drewno warstwę po warstwie. Nie należy w celu szybsze­go odłupania warstwy ścinać jej zbyt gwałtownie, spowodować to może bo­wiem krzywe przycięcie wrębu Prze­widziany do wycięcia odcinek drewna może być tez wypiłowany pilą grzbiet nicą. Po wycięciu bądź wypiłowaniu wrębu łączy się elementy na klej Jeżeli stosuje się dodatkowe zamocowanie połączenia gwoździami lub śrubami, na lezy otwory na nie wywiercać bardzo ostrożnie Połączenia krzyżowe W obu łączonych elementach nacina się piłą krawędzie wrębów, po czym — w celu ułatwienia pracy — wykonuje się między tymi skrajnymi cięciami kilka dodatkowych cięć pośrednich Wytworzone w ten sposób pasma drewna usuwa się kolejno dłutem Połączenie musi być wykonane ściśle pod żądanym kątem Elementy łączy się na klej i dodatkowo zamoco-wuje gwoździami lub śrubami. Podobnie wykonuje się połączenia ele­mentów z drewna okrągłego Połącze­nia elementów z drewna okrągłego rue są tak mocne jak połączenia elementów z drewna krawędziakowego. ponieważ w złączu z drewna okrągłego nie występują powierzchnie boczne stanowiące dodatkową powierzchnię klejenia Łączenia na okrągłe czopy stosuje się przede wszystkim przy wykonywa­niu prostei budowy stołów i mebli do siedzenia (patrz rys 100) Elementami łączonymi są tu graniak (łata. listwa) o mniejszym przekroju z graniakiem o większym przekroju Pracę rozpoczynamy od wywiercenia otworu (za pomocą świdra krętego ślimakowego o średnicy 25-30 mm) w graniaku o większym przekroju (bądź desce) Następnie do tego otworu dopasowujemy upatrzony koniec graniaka o mniejszym przekroiu Dokonuje się tego najprościej ostrym nożem. Wystru gany na okrągło czop przepiłowujemy na głębokość równą około 2/3 |egn długości, skośnie do kierunku włókien przewiercanego graniaka (deski) Czop smarujemy klejem i wsuwamy do otwo ru Następnie przycinamy wąski Uhl z twardego drewna, o szerokości równej szerokości czopu, również tmeruiemy go klejem i wbijamy w szczelinę klino­we Po związaniu kleju czop i wystającą resztę klina przycinamy nożem albo pilą grzbietnicą. równo z powierzchnią gra niaka (deski), a następnie miejsce to wygładzamy strugiem albo papierem ściernym Czop i kim stosuje się również przy połączeniach, które umożliwiają w kaz dej chwili rozdzielenie połączonych ele mentów W tym celu w jednym z elemen tów wykonuje się gniazdo (patrz rys 101). w które wciska się prostokątny czop wykonany w drugim elemencie Czop ten ma wywiercony otwór na kim. Klin ten wykonany z twardego drewna trzyma czop bardzo mocno W przypad­ku oblużnienia złącza można go łatwo usztywnić przez głębsze zabicie kima. Przy demontażu konstrukcji klin wybija się. co powoduje rozdzielenie się złącza Przebieg pracy przy wykonaniu złącza rozdzielnego jest następujący Najpierw wykonuje się czop cztere­ma przycięciami piły. Wielkość otworu na klin musi być taka. aby klin przeć ho dził na drugą stronę czopu, a ponadto dał się swobodnie wybijać Czoło czopu należy nieco zaokrąglić, a krawędzie przystrugać Odpowiednio do przekrojów czopu oznacza się na łączonej desce wymiary gniazda i drąży się je W celu ułatwienia tej czynności należy wstępnie wywiercić otwór za pomocą świdra środkowca Otwór należy wykonywać (zarówno wiercić, jak i dłutować) naipierw z jednej strony deski — tylko do połowy grubości drewna a dopiero po zakoóczeniu go kontynuować pracę z drugiej strony deski — Przycina się z twardego drewna klin do zaklinowania czopa. Wymiary klina muszą być takie, żeby z trudem mieścił się on w otworze czopa i był dostatecz­nie długi do późniejszego dociągania połączeń Konkretnie długość klina usta­la się dopiero po sprawdzeniu i wypró­bowaniu złącza. Połączenia narożnikowe sprawiają wiele trudności nie tylko początkującym majsterkowiczom, lecz również i fa­chowcom Kłopoty, których te połącze­nia przysparzają, są bodźcem do poszu­kiwania nowych rozwiązań. Każda technika łączenie ma przynajmniej jedno z takich właśnie rczwiązań Opisywane poniżej sposoby łączema narożnikowe­go dotyczą; przede wszystkim konstruk­cji okien (rys. 102). Nadają się one do kombinacji z innymi systemami lecze­nia, są więc uniwersalne Łączenie ne stykowy (tępy) ucios. 0 ta­kim sposobie łączenia wspomniano już uprzednio przy omawianiu konstrukcji ram do obrazów Złącze uciosowe wy­maga bardzo dokładnego przypiiowama skosu Odchylenie kąta uoosu nawet ułamek milimetra psuje kąt prosty Jeżeli połączenie ma być trwałe, oby­dwie powierzchnie styku muszą przyle­gać do siebie całkowicie Jako przyrząd pomocniczy do przycinam? łączonych elementów stosuje się skrzynkę ucioso-wą (petrz rys 95) Po sklejeniu złącze należy czascwo zmocować gwoździami albo ściskiem Złącze tak wykonane można dodatkowo usztywnić przez przyśrubowanie do na rożnika żelaznych kątowników bądź trójkątnych płaskowników Przy giub szych graniakach można te kątowniki płaskowniki wpuszczać w drewno Należy wówczas obrysować w naroż­niku kształt kątownika po czym dłutem naciąć line obrysu i wydłutować diew-no w obrębie oznaczonej powierz­chni na grubość kątownika W miejscu tym osadza się następnie katovmik (bądź trójkąt) i przyśruDowuje go Łączenie ne ucios z wklejeniem pióra w narozmk Pióro takie stanowi sklejka drewniana grubości 3-5 rnm Graniaki przycięte na ucios skleja się sobą na styk. Po związaniu kleju połączone elementy zamocowuje się i w narożniku połączenia wycina się piłą gnbietmcą wpust na szerokość pióra Dno wpustu należy wyrównać węższym bokiem płas kiego pilnika Następnie z grubsza przy cięte pióro smaruje się klejem, osadza we wpuście, pozostawia do wyschnie eia. a występujące z wpustu części pióra odcina. Pióro jako element łączący stwarza jeszcze inne możliwości (patrz rys. 102) rozwiązania łącza. We wszystkich tych przypadkach konieczne jest staranne wykonanie wpustów na pióra Szersze wpusty lepiej wykonać specjalnymi na­rzędziami omówionymi na str 215. po­nieważ praca nimi jest łatwiejsza mz praca pilą lub drutem. Wpusty takie moż­na ewentualnie wykonać strugiem złob-mkiem Pióro może być również zasto­sowane do łączenia płyt wiórowych Opisane techniki łączenia można tez stosować nie tylko przy użyciu pióra dwu wpustowego (tzw obce pióro), lecz również pióra wyrobionego w |ed nym z łączonych elementów (tzw włas ne pióro). ieśi element ten wykonany jest z drewna litego. Łączenie na gniazdo i czop (rys 103) jest stosowane zarówno w technice stolarskiej, jak i w technice ciesielskiej, z tym ze w tym drugim przypadku wy­konuje się je w formie uproszczonej Ten sposób połączeó p-zy poprawnym wykonaniu jest bardzo trwały. Stosuje się go np przy wykonywaniu stołów 1 krzeseł, ram 1 drabin (:;irita>i drabinowe do piwnicznych półek — patrz str 280). jak również szkieletów konstrukcyjnych, które mają być obite płytami pilśniowymi lub sklejką, oraz przy wykonywaniu prostych drzwi. Przy dłutowaniu należy uwzględnić wskazówki pooane na str 120. doty­czące urzygotowan